Avrupa’nın Savaş Döneminde Damga Vurmuş Sanatçı: Käthe Kollwitz

Bu yazımızda, Alman general Ludendorff’un Alman gençleri askere çağırdığı dönemde çağrı yapan ve “Yeni ve anlamsız ölümler engellensin” diye yakınan sanatçı Kollwitz’in acıklı hayatı ve eserlerini inceleyeceğiz. Sanatçımızın hayatını resimleri anlatırken anlatıyor olacağım, beni derinden etkileyen eserleri ile kalbimde yeri başka açıkçası.

Bread!, 1924 - Kathe Kollwitz - WikiArt.org
Kollwitz, Bread!, 1924

Bu eserde bir anne, annenin önünde ve arkasında birer tane olmak üzere 2 çocuk görüyoruz. Önde duran çocuğun ağlamaklı ifadesine bakacak olursak aç olduklarını düşünebiliriz. Aslında yalnızca aç değiller, daha da kötüsü çaresizler… Annenin eteklerini çekiştiriyorlar… Annenin kol hareketlerine baktığımızda sağ eliyle arkadaki çocuğun ağzını kapıyor gibi. Ya ağzını kapıyor ya da bölüştürülemeyecek kadar az olan yemeği gizlice arkadaki çocuğuna yediriyor. Annenin yüz ifadesini göremesek de vücut dili ve çocukların ifadesi bize yaşanan çaresizliği çok iyi anlatmış.

Küçük yaşlarda babasının dekorasyon dükkanına gidip orada ufak tefek çizimler yaparak babaısına destek olan Kollwitz, burada insanları gözlemleme fırsatı buldu. Burada toplumsal adaletsizliği, işçileri ve köylüleri tanıdı. Babası da ondaki yeteneği görünce kızı Kollwitz’i ressam Emile Neide’nin yanına verdi. 1891 yılında 24 yaşında geldiğinde Karl Kollwitz ile evlendi. Eşi Karl Kollwitz doktordu ve birlikte Berlin’e yerleştiler. Çocukken babasını gözlemleyen Kollwitz, bu sefer de eşinin muayenehanesine gelen işçileri ve köylüleri gözlemleyip resmediyordu. Kollwitz çiftinin Hans (1892) ve Peter (1896) isimli iki oğlu dünyaya geldi.

Woman with dead Child, Kn 81 – Käthe Kollwitz Museum Köln

Kollwitz bu çalışmasında ölü çocuğu bağrına basıp sarılan kadını resmetmişti. Eserimizin adı: Woman with Dead Child

Peasant War print 6: Battlefield by Käthe Kollwitz

Bu eserinde ressamımız savaş meydanındaki bir annenin ölü oğlunu bulduğu o akıl almaz, korkunç, üzücü anı resmetti. Eserin adı: Savaş Meydanı. Yıl 1907.

Yaklaşık 7 yıl sonra ise çok kötü bir şey oldu….Savaşa karşı olan Kollwitz I. Dünya Savaşı patlak verdiğinde “oğullarım böyle bir çılgınlığa katılmayacaklar” dese de iki oğlu da gönüllü olarak savaşa katıldılar. Maalesef, savaşın ikinci ayında, 1918 yılında 18 yaşındaki Peter adlı oğlu savaşta hayatını kaybetti. Bu olay Kollwitz’i derinden etkiledi.

Kaethe Kollwitz, Ernst Barlach, Emil Nolde ve Diğerleri… (Naziler ve Sanat  X) | Ek Dergi

Bu resimde ise savaşta evlatlarını kaybettikleri için dizlerinin üstüne yığılıp kalmış anne ve babayı görüyoruz. Baba bir eliyle ağzını kapayıp çığlıklarını susturmaya çalışırken, diğer eliyle eşinin göğsüne sokulmuş annenin yüzünü gizlerken destek oluşunu net bir şekilde görüyoruz. Belirttiğim tarihi göz önünde bulundurursak oğlu Peter’ın ölümünden sonra bu eseri ortaya çıkarttığını görüyoruz. Eserin adı: Ebeveynler. Yıl 1921-22

Sheet 1 »The Sacrifice« – Käthe Kollwitz Museum Köln

Kurban adlı bu resimde çıplak bir kadın bir bebeği karanlığa doğru uzatıyor. Burada, kadınların doğum makinesine dönmüş olduğunun metaforu gizli. Cephede ölenlerin yerine her gün doğum yapan kadınların resmi…

The Volunteers, 1922 - Kathe Kollwitz - WikiArt.org
Kollwtiz, The Volunteers, 1922

Bu resmin yeri bir nebze farklı. Bize göre en solda “Ölüm” resmedilmiş. Bir eliyle davul çalan Ölüm, gençleri ritme sokup adım adım ölüme götürüyor. Peki diğerleri kim mi? Savaşa gönüllü katılan beş genç… Ama dikkatinizi çekerim; ölümün hemen yanındaki ise ressamımızın oğlu Peter…

Käthe Kollwitz Kadınlar, anneler ve mücadele | Altüst Dergisi

İşte geriye kalan anneler, dullar ve çocuklar… Hepsi birlik olmuş sarılıyorlar, dayanışma gösteriyorlar… En sağda alta doğru gördüğümüz çocuk ise korkmuş bir şekilde etrafa bakıyor… Eserin adı: Anneler

The Grieving Parents, Kathe Kollwitz, Vladslo German Cemetery, Belgium. The  Kollwitz's son Peter, killed in October 1914… | Kathe kollwitz, Sculpture  art, Sculpture

Bu da, oğlu Peter’ın gömülü olduğu Belçika Alman Asker Mezarlığı’nın kapısında bulunan yastaki ebeveynler heykeli… Ressamımız aynı zamanda çok yönlü bir sanatçıydı, heykelden de anlardı… Bu eser için de yaklaşık olarak 15 yıl uğraşmış. Eserin adı: Yastaki Ebeveynler

Evladını kaybetmenin hüznüyle başa çıkmaya çalışan aktivist sanatçı, başka çocuklar ölmesin diye çabaladı. Evsizliği anlattığı veya savaş karşıtı yaptığı afişlerin hepsi yasaklandı ve toplatıldı. Eğer çalışmasına devam ederse toplama kampına götürülmekle tehdit edildi. Berlin’deki evi hava saldırısına uğrayınca da mecburen Berlin’i terk etmek zorunda kaldılar…

Poster »Never Again War«, Kn 205 – Käthe Kollwitz Museum Köln

“Never Again War” isimli afişi savaş karşıtı bir simgeye dönüştü. Bu da afişin kendisi.

I. Dünya Savaşı'nda Oğlunu, II. Dünya Savaşı'nda Torununu Kaybetmiş Izdırap  Dolu Bir Yürek: Käthe Kollwitz - onedio.com

Bu eserde de elindeki boş tabakları ileriye doğru uzatarak çaresiz ama umutlu çocukları yemek yemek isterken görüyoruz. Eserin adı: Almanya’nın Aç Çocukları

Bir üzücü haber ile yazıyı bitireyim: Ne yazık ki Kollwitz, II.Dünya Savaşı’nda da torunu Peter’ı kaybetmiş…

“Tohum öğütüldü ama un olmadı” diyince Kollwitz akılara gelir… Bunun sebebi ise “Reşit olmayan” gençlerin silahlandırılmasını protesto ettiği afiş! Bu söz aslında afişin sloganıydı.

Kendisine çok saygı duyduğum Kollwitz yazımızın sonuna geldik. Ne zaman adını duysam tüylerim ürperir… Ne zaman eserlerini okuyasım gelse ağlarım… Umarım Kollwitz ve çalışmalarına adanmış olan Berlin ve Köln’deki Kollwitz müzelerini gezme fırsatım olur.

Ona da buradan selamlar olsun!

Sanatla kalın 🙂

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir